Tijd/Reizen

De Crommenije en de St. Aagtendijk

Bibliotheek IJmond Noord organiseert op dinsdag 24 april in Vestiging Heemskerk een lezing over het veranderde landschap rond de Crommenije en de St. Aagtendijk. De bekende Noordhollandse landschapsgeograaf Lia Vriend laat in een PowerPointpresentatie aan de hand van vele oude kaarten en andere illustraties zien welke landschappelijke veranderingen er sinds de Middeleeuwen plaats hebben gehad.

De Crommenije is een waterloop die pas in de Middeleeuwen ontstond als verbinding tussen Wijkermeer en Lange Meer. Noord-Holland, dat voornamelijk moeras was, kwam steeds lager te liggen, het water werd steeds bedreigender en het werd noodzakelijk dijken aan te leggen, zoals de St. Aagtendijk.

Het natte land achter de duinen, het uitgestrekte veengebied dat oorspronkelijk een moeras was, heeft een geschiedenis achter de rug vol strijd tegen, om en met het water.
In de Middeleeuwen lag aan de binnenduinrand een groot meer, het Wijkermeer, dat een uitloper was van het IJ, die ook in verbinding stond met Schermer en Beemster. Voor het verkeer over water was dit gunstig. De Crommenije werd een hele belangrijke scheepvaartroute en Beverwijk werd een belangrijke haven en marktplaats.

Sinds de 10e eeuw is het moeras in cultuur gebracht en begon het land sterk te dalen door onder andere inklinking. Het water kon steeds moeilijker wegvloeien en vormde steeds meer een bedreiging. De start van een lange bedijkingsgeschiedenis, waarin de St. Aagtendijk een belangrijke rol heeft gespeeld. Veel waterlopen werden ook afgedamd. Nog goed te zien is waar het buitenwater ooit door de dijk heen gebroken is en een ‘wiel’ achterliet.
Tijdens de lezing toont Lia Vriend een aantal van deze oude dijken en dammen die nog steeds in het landschap terug te vinden zijn.

Eind 19e eeuw is rond Amsterdam een militaire verdedigingszone aangelegd die volop gebruik maakte van de mogelijkheden van het aanwezige water; 'De Stelling van Amsterdam". Polders konden onder water worden gezet om de vijand tegen te houden. Op strategische punten (o.a. bij de dammen) werden forten gebouwd. Een brede zone om Amsterdam is om deze reden onbebouwd gebleven. De verstedelijking werd hier een halt toegeroepen. De stelling van Amsterdam ligt bij de Crommenije in een gebied met hoge aardkundige waarde en wordt ook opgenomen in de belangrijke ecologische verbindingszones.

De lezing begint om 19.30 uur. Toegang: € 6,50 (met pas € 5,-). Kaartverkoop via de klantenservice in één van de bibliotheekvestigingen.